Przejdź do treści

Cyber-​oko – najlepszy polski wynalazek 2013

W dzi­siej­szych cza­sach nie wy­starczy dobry po­mysł. Trzeba umieć go „sprzedać”. Do­sko­nale wiedzą o tym fi­na­liści kon­kursu, który mo­gliśmy oglądać w TVP.

Cyber-​oko, słu­żące do dia­gnozy i te­rapii osób po­zo­sta­ją­cych w śpiączce, uznane zo­stało wy­na­laz­kiem roku 2013. Zde­cy­do­wali o tym te­le­wi­dzowie, którzy za­gło­so­wali pod­czas fi­na­łowej gali w TVP1. System po­wstał pod kie­run­kiem prof. An­drzeja Czy­żew­skiego w Ka­te­drze Sys­temów Mul­ti­me­dial­nych Wy­działu Elek­tro­niki, Te­le­ko­mu­ni­kacji i In­for­ma­tyki Po­li­tech­niki Gdańskiej.

Kon­kurs na naj­lepszy polski wy­na­lazek zo­stał zor­ga­ni­zo­wany przez Mi­ni­ster­stwo Nauki i Szkol­nictwa Wyż­szego i Te­le­wizję Polską po raz pierwszy. Ideą kon­kursu jest pro­mocja in­no­wa­cyj­ności i wy­na­laz­czości wśród Po­laków. Do kon­kursu zgło­siło się ponad 60 twórców, do fi­nału do­tarło osiem pro­jektów. Cyber-​oko wal­czylo o wy­graną z m.in. z de­tek­torem da­le­kiej pod­czer­wieni, bę­dącym czę­ścią mar­sjań­skiego ła­zika Cu­rio­sity, tech­no­logią roz­po­zna­wania wody, wi­bru­jącą laską dla nie­wi­do­mych, cy­ber­rybą czy fo­to­bio­re­ak­torem do pro­dukcji biopaliw.

Na­leżą się Pań­stwu wy­razy uznania tym bar­dziej, że wasz wy­na­lazek ma ogromne zna­czenie dla wszyst­kich: dzieci i do­ro­słych w śpiączce – po­wie­działa prof. Bar­bara Ku­drycka, mi­ni­ster Nauki i Szkol­nictwa Wyż­szego wrę­czając sta­tu­etkę wy­granym: prof. An­drze­jowi Czy­żew­skiemu oraz dok­torom Pio­trowi Odyi i Bar­to­szowi Kunce, współ­au­torom cyber-​oka.

Uczonym to­wa­rzy­szyła Agnieszka Kwiat­kowska z Za­kładu Opiekuńczo-​Leczniczego Fun­dacji Światło w To­runiu, który współ­pra­cował przy two­rzeniu sys­temu. Cyber-​oko po­wstało, by pomóc w ba­daniu stanu świa­do­mości i w te­rapii pa­cjentów bę­dą­cych w stanie we­ge­ta­tywnym, czyli w śpiączce. W Polsce za­pada w nią ok. 14.000 osób rocznie.

O suk­cesie za­de­cy­dował wła­ściwie przy­padek. Pod­czas pierw­szego etapu prac nad wy­na­laz­kiem, którym było opra­co­wanie sys­temu śle­dzą­cego po­ło­żenie wzroku osoby sie­dzącej przed ekranem kom­pu­tera, w te­le­wizji wy­emi­to­wano krótki ma­te­riał o ro­dzącym się na Po­li­tech­nice Gdań­skiej Cyber-​oku. Obej­rzała go te­ra­peutka z za­kładu opiekuńczo-​leczniczego fun­dacji „Światło” w To­runiu, która zwró­ciła się do na­ukowców z prośbą o wy­ko­rzy­stanie go w jej placówce.

W okresie trzy­let­niej współ­pracy do­sto­so­wa­liśmy kon­fi­gu­rację sprzę­tową cyber-​oka w taki sposób, aby umoż­liwić ko­rzy­stanie z niego pa­cjentom zdia­gno­zo­wanym jako osoby w stanie we­ge­ta­tywnym, po­zo­sta­jącym w po­zycji le­żącej lub pół­le­żącej – po­wie­dział prof. An­drzej Czy­żewski. – Opra­co­wa­liśmy także ze­staw pro­gramów kom­pu­te­ro­wych prze­zna­czo­nych dla pa­cjentów, którzy nie od­zy­skali pełnej świa­do­mości po wy­bu­dzeniu ze śpiączki. Wraz z roz­wi­ja­niem sys­temu cyber-​oko do pro­gramu dia­gnozy i te­rapii pa­cjentów do­łą­czy­liśmy nowe urzą­dzenia – opra­co­wany przez nas in­ter­fejs aro­ma­towy, emi­tu­jący za­pachy w sposób kon­tro­lo­wany przez kom­puter oraz kask EEG (elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­ficzny), czyli prze­nośne urzą­dzenie do ba­dania ak­tyw­ności elek­trycznej mózgu.

In­ter­fejs aro­ma­towy jest sto­so­wany pod­czas zajęć te­ra­peu­tycz­nych pa­cjentów, na­to­miast ak­tyw­ność elek­tryczną mózgu pa­cjentów ana­li­zu­jemy w celu wy­krycia in­tencji ruchu dłoni tak, aby pa­cjenci mogli ko­mu­ni­kować się z te­ra­peu­tami za po­mocą myśli. Mó­wiąc w skrócie Cyber-​oko to urzą­dzenie bę­dące po­łą­cze­niem tech­niki śle­dzenia wzroku, ana­lizy fal mó­zgo­wych EEG i kom­pu­te­ro­wego in­ter­fejsu za­pa­cho­wego. Dla osób w śpiączce jest wielką szansą na kon­takt z rzeczywistością.

Do­sko­nale uświa­da­miam sobie jak mogą cier­pieć lu­dzie, którzy po­zba­wieni są moż­li­wości ruchu i dla­tego cieszę się, że mogę im po­magać. Był taki przy­padek, że pa­cjent na­pisał za po­mocą wir­tu­alnej kla­wia­tury: ko­cham cię. Jego żona na­tych­miast się roz­pła­kała, bo był to dla nich silny bo­dziec emo­cjo­nalny. Wie­rzymy, że w przy­szłości tego typu tech­no­logie upo­wszechnią się – po­wie­dział prof. Czyżewski.

System może być uży­wany w za­kła­dach opiekuńczo-​leczniczych, w do­mach opieki, a także pry­watnie w do­mach. Cyber-​oko można wy­ko­rzy­stać na etapie dia­gnozy w celu osza­co­wania stanu świa­do­mości pa­cjenta, jak rów­nież na etapie te­rapii i re­ha­bi­li­tacji pa­cjenta, by po­bu­dzać jego funkcje po­znawcze oraz sty­mu­lować zmysły.

Jeden z ju­rorów Piotr Vo­elkel, po­znański przed­się­biorca, in­ży­nier z wy­kształ­cenia, me­cenas wielu pro­jektów kul­tu­ral­nych i edu­ka­cyj­nych przy­znał, że jego ma­rze­niem jest uczy­nienie z cyber-​oka pro­duktu globalnego.

Marzę, byśmy zro­bili z tego sys­temu szla­gier w skali świa­towej – po­wie­dział pod­czas gali.

Powiązane materiały: