Przejdź do treści

Termity — kamikadze

Sę­dziwe ter­mity z ga­tunku Neo­ca­pri­terme ta­racua, gdy wy­czują za­gro­żenie, po­peł­niają sa­mo­bój­stwo w sposób nie­zwykle wy­bu­chowy. Nie mogąc już po­konać wroga za po­mocą żu­wa­czek po­wo­dują eks­plozję „po­jem­nika” na swoim grzbiecie, uwal­niając z niego tok­syczną sub­stancję, która szybko pa­ra­li­żuje i za­bija wszystkie ter­mity w za­sięgu rażenia.

Za­uwa­żyli to Jan Šo­botnik z Aka­demii Nauk Re­pu­bliki Cze­skiej oraz Thomas Bo­ur­gu­ignon z Wol­nego Uni­wer­sy­tetu w Bruk­seli, którzy ba­dali Neo­ca­pri­terme ta­racua w Gu­janie Fran­cu­skiej. Za­sko­czyło ich, że nie­które osob­niki miały na od­wło­kach nie­bie­skie plamki. Jednak na­prawdę za­szo­ko­wani byli do­piero, gdy za­częli łapać takie ter­mity – eks­plo­do­wały im w rękach.

Aby się prze­konać, czy takie za­cho­wanie może być stra­tegią obronną, na­ukowcy po­rów­nali na­kra­piane i nie­na­kra­piane ter­mity Neo­ca­pri­terme ta­racua. Oka­zało się, że wy­bu­chowe są przede wszystkim ter­mity z nie­bie­skimi plam­kami. Ter­mity bez nie­bie­skiej plamki także po­tra­fiły eks­plo­dować, jednak czy­niły to mniej chętnie, zaś uwal­niane sub­stancje za­bi­jały wrogów pięć razy mniej skutecznie.

Do­kład­niejsze ba­dania wy­ka­zały, że na­kra­piane ter­mity miały stę­pione żu­waczki – to wska­zuje na za­awan­so­wany wiek osob­nika. Zda­niem Ro­berta Ha­nusa z Aka­demii Nauk Re­pu­bliki Cze­skiej starsze ter­mity Neo­ca­pri­terme ta­racua są bar­dziej tok­syczne i wy­bu­chowe, gdyż są już za stare na po­szu­ki­wania po­karmu. Eks­plozja mło­dego, zdol­nego do pracy ter­mita oznacza dla ko­lonii dużą stratę i daje nie­wielkie ko­rzyści, bo jego jad jest zbyt słaby. Sę­dziwy termit zaś wy­bu­chając za­biera ze sobą wielu nie­przy­ja­ciół, od­daje więc znaczną przy­sługę całej społeczności.

Ba­danie mi­kro­sko­powe wy­ka­zało, że to nie­bie­skie plamki są ma­ga­zynem tok­sycznej sub­stancji. Za­wie­rają to­rebki z krysz­tał­kami, które w mo­mencie za­gro­żenia pę­kają, a krysz­tałki w wy­niku nie­znanej jeszcze re­akcji che­micznej wy­dzie­lają silne tru­jące związki.

Powiązane materiały: