Przejdź do treści

Muzyka zorzy

Cza­sami to stu­ka­nie, in­nym ra­zem trza­ski jak w ra­diu lub skrzy­pie­nie bu­tów na su­chym śniegu. Może brzmieć jak sze­lest gnie­ce­nia fo­lii alu­mi­nio­wej albo po­je­dyn­czy dźwięk dzwonka.

Od wie­ków ludy za­miesz­ku­jące te­reny pod­bie­gu­nowe opo­wia­dają o dziw­nych od­gło­sach, które roz­le­gają się, gdy na nie­bie po­ja­wia się zo­rza.

W ję­zyku pół­noc­nego ludu Sa­ami zo­rza po­larna była na­zy­wana m.in. Gu­ovs­sa­has, czyli „świa­tło, które można usły­szeć”. O ile sam efekt po­wsta­wa­nia zo­rzy zo­stał na­ukowo do­brze po­znany, to fakt wy­da­wa­nia przez nią dźwię­ków jest na­dal dla na­ukow­ców wielką za­gadką. Tym bar­dziej, że efekt dźwię­kowy nie to­wa­rzy­szy za­wsze każ­dej zo­rzy. Dźwięki nie są re­gu­larne, rzadko brzmią tak samo. Co wię­cej, je­den ob­ser­wa­tor zo­rzy może je sły­szeć pod­czas gdy drugi, na­wet sto­jąc w tym sa­mym miej­scu, już nie.

Żeby do­wie­dzieć się wię­cej na te­mat „gra­ją­cych” zórz, ba­da­cze z Uni­wer­sy­tetu Aalto w Fin­lan­dii w la­tach 2000–2012 in­sta­lo­wali mi­kro­fony w miej­scu, w któ­rym zo­rze po­larne było wi­dać i sły­chać. Na­gry­wali wy­da­wane przez nie dźwięki, a dzięki uzy­ska­nym za­pi­som udało im się wska­zać, skąd po­cho­dzą. Oka­zało się, że dźwięki po­wstają na wy­so­ko­ści 70 m nad zie­mią. Fi­nom po­nadto wy­daje się, że wie­dzą, co jest źró­dłem dźwię­ków.

Na­szym zda­niem za po­wsta­nie „pie­śni” zórz po­lar­nych od­po­wia­dają praw­do­po­dob­nie te same na­ła­do­wane sło­neczne czą­steczki, które pro­wa­dzą do po­ja­wie­nia się zórz — po­wie­dział Unto K. La­ine z Uni­wer­sy­tetu Aalto.

Za­gadkę po­wsta­wa­nia dźwię­ków nie­ła­two bę­dzie im roz­wią­zać, gdyż to zja­wi­sko nie­zwy­kle słabe, zmienne i ulotne. Od­głosy praw­do­po­dob­nie mogą być ge­ne­ro­wane przez jesz­cze nie­od­kryte zja­wi­ska elek­tryczne lub ma­gne­tyczne. W każ­dym ra­zie, z od­gło­sami lub bez, zo­rza po­larna jest nie­zwy­kle efek­tow­nym zja­wi­skiem, które wi­zu­al­nie za­piera dech w pier­siach.

Powiązane materiały: