Przejdź do treści

Drapieżna mysz

Uni­kalna bio­logia i od­por­ność na ból i jad skor­pionów jed­nego z ga­tunku myszy, ży­ją­cego w Ame­ryce Pół­nocnej, może pomóc na­ukowcom w opra­co­waniu sku­tecz­niej­szych środków przeciwbólowych.

Trzeba przy­znać, że owa mysz, zwana Ony­chomys tor­ridus, jest tak nie­ty­powa (jak na mysz) i tak agre­sywna (nawet jak na gry­zonia), że strach się bać. Myszy Ony­chomys tor­ridus za­miesz­kują suche re­jony USA i Mek­syku. Są mię­so­żerne. Po­lują na każdą do­stępną zwie­rzynę, nie­kiedy nawet znacznie większą od siebie – świerszcze, ta­ran­tule, a nawet ja­do­wite skor­piony. Po­lo­wanie mają we krwi, nawet myszy uro­dzone w nie­woli uczą się tego błyskawicznie.

Jak się wy­daje agresji uczą się od ojców – młode myszy wy­cho­wy­wane przez oboje ro­dziców są bar­dziej agre­sywne niż po­tom­stwo sa­mot­nych matek. Za­miast bu­dować własne gniazda, Ony­chomys tor­ridus przej­mują norki in­nych gry­zoni, często prze­pę­dzając lub za­gry­zając miesz­kańców. Gdy bra­kuje po­karmu, za­bi­jają i zja­dają nawet przed­sta­wi­cieli wła­snego gatunku.

Na­ukowców, bar­dziej niż ka­ni­ba­lizm, za­in­try­go­wała od­por­ność dra­pieżnej myszy na jad miej­sco­wych skor­pionów, który u czło­wieka może po­wo­dować nawet zgon (zwłaszcza w przy­padku dzieci przed 10 ro­kiem życia). Jad ten wy­wo­łuje skurcze mięśni i za­bu­rzenia od­dy­chania. Ale na Ony­chomys tor­ridus nie robi żad­nego wra­żenia. Mysz sku­tecznie za­bija skor­piona, odła­mując mu ogon z ja­do­witym kolcem,odgryzając głowę i zja­dając resztę, igno­rując bo­lesne uką­szenia. A potem od­rzuca w tył pysz­czek i wy­daje cha­rak­te­ry­styczny dźwięk, ni­czym wycie do księżyca.

Na­ukowcy po­sta­no­wili do­ciec, co jest przy­czyną tej od­por­ności. Ze­spół Ashlee Rowe z Sam Ho­uston State Uni­ver­sity w Au­stin w Te­xasie po­równał skutki wstrzyk­nięcia nie­wiel­kiej ilości jadu skor­piona w łapkę myszy Ony­chomys tor­ridus oraz zwy­kłej myszy do­mowej. Pu­stynna mysz znacznie krócej li­zała łapkę, co świadczy o tym, że jad spra­wiał jej mniejszy ból. Na­stępnie na­ukowcy po­brali po­je­dyncze ko­mórki ner­wowe zwią­zane z od­czu­wa­niem bólu z rdzenia krę­go­wego myszy i spraw­dzali, w jaki sposób jad wpływa na ich dzia­łanie. Jad skor­piona nor­malnie ak­ty­wuje w błonie ko­mór­kowej białko Nav1.7, czego sy­gnałem jest pie­kący ból. U dra­pieżnej myszy na­to­miast wy­stę­puje mu­tacja in­nego białka, Nav.1.8, która sprawia, że sy­gnał bó­lowy nie do­ciera do mózgu.

Obecnie trwają ba­dania nad me­cha­ni­zmem tej blo­kady. Być może uda się ją wy­ko­rzy­stać u cho­rych, cier­pią­cych z po­wodu bólu.

Powiązane materiały: