Przejdź do treści

Ocalić od zapomnienia

Zmiany ję­zy­kowe do­ko­nują się na na­szych oczach. Coraz więcej pol­skich słów znika. Dla­tego gło­so­wanie na pol­skie wy­razy, które wy­szły już z użycia, ale warto ocalić je od za­po­mnienia zor­ga­ni­zo­wała Bi­blio­teka Śląska w Ka­to­wi­cach. Jakie słowo wygrało?

Kto pa­mięta dzi­siaj, że „go­rzeć” nie­gdyś zna­czyło palić się pło­mie­niem, na ko­guta mó­wiono „kur”, a o bie­daczce – „nie­boga”? Komu bra­kuje „po­ciotków”, „stry­jenki”, „wu­jenki” czy po­pu­lar­nego wy­ra­żenia „zzuć” (zdjąć) buty? W nie­pa­mięć po­woli od­chodzi „sień”, „po­lano”, a nawet „proca”. Może warto nie­które z tych wy­razów ocalić od za­po­mnienia – pi­sali organizatorzy.

Pro­po­zycje słów war­tych oca­lenia zgła­szano w sie­dzibie bi­blio­teki, przez in­ternet oraz te­le­fo­nicznie. Za­pro­po­no­wano blisko 500 wy­razów, z któ­rych książ­nica wy­brała do ple­bi­scytu 100. Przez kilka dni trwało gło­so­wanie in­ter­ne­towe. Łącznie od­dano 1.159 głosów.

Naj­bar­dziej po­pu­larnym było słowo „żak”, na które od­dano 11,8% głosów. Na drugim miejscu zna­lazł się „absz­ty­fi­kant” (9,9%) a na trzecim „me­lan­cholia” (7,1%) – po­in­for­mo­wała Aneta Sa­tława z Bi­blio­teki Śląskiej.

W pierw­szej dzie­siątce zna­lazły się także takie wy­razy jak: „chę­dożyć”, „ka­ła­marz”, „za­iste”, „sa­fan­duła”, „sza­ła­wiła”, „umi­ło­wany” czy „luby”. Inne wy­razy, które zo­stały zgło­szone przez uczest­ników za­bawy to m.in. : „pa­cierz”, „pan­tofle”, „palto”, „le­żanka”, „zlew”, „sień”, „go­rzałka”, „ustęp”, „umi­ło­wany”, „pa­rowóz”, „ciuchcia”, „gnu­śnieć”, „otucha”, „cknić się”, „nie­boszczka”, a także zwrot „mieć wychodne”.

Nie są to wcale aż tak ar­cha­iczne słowa, nie­które z nich były uży­wane jeszcze 20–30 lat temu. Wśród pro­po­zycji zna­lazły się także wy­razy uży­wane przed wie­kami, jak „onegdaj”, „azaliż”, „drze­wiej” – do­dała Satława.

Po pod­su­mo­waniu ple­bi­scytu Bi­blio­teka Śląska chcia­łaby z po­mocą hi­sto­ryków ję­zyka opra­cować słownik wy­razów oca­lo­nych. O tym po­myśle in­for­mował dy­rektor pla­cówki prof. Jan Malicki.

Oto pełne wy­niki gło­so­wania in­ter­ne­to­wego „Oca­limy od zapomnienia”:

żak – 11,8%

absz­ty­fi­kant – 9,9%

me­lan­cholia – 7,1%

chę­dożyć – 5,9%

ka­ła­marz – 4,5%

za­iste – 2,8%

sa­fan­duła – 2%

sza­ła­wiła – 1,9%

umi­ło­wany – 1,8%

luby – 1,7%.

Powiązane materiały: