Przejdź do treści

Poznać miejsce sportu w prasie — The International Sports Press Survey 2011

Ini­cja­torem tego pro­jektu ba­daw­czego jest or­ga­ni­zacja Play the Game. W te­go­rocznej edycji, współ­part­nerem badań jest the German Sport Uni­ver­sity Co­logne. Ko­or­dy­na­to­rami ca­łości badań są Dr. Jörg-​Uwe Nie­land z the German Sport Uni­ver­sity Co­logne oraz Dr. Thomas Horky z the Ma­cro­media Uni­ver­sity of Ap­plied Sciences, który od­po­wiada także za nie­miecką część badań. Ko­or­dy­na­torem pol­skiej części badań jest dr Ho­no­rata Ja­ku­bowska z In­sty­tutu So­cjo­logii UAM.

Te­go­roczne ba­danie jest drugim tego typu prze­pro­wa­dzonym przez Play the Game. Pierwsze z udziałem 14 in­sty­tucji ba­daw­czych z 10 krajów z 3 kon­ty­nentów od­było się w 2005 roku. Ana­lizie pod­dano wów­czas 37 gazet i w tamtym czasie było to naj­większe tego typu ilo­ściowe ba­danie prasy do­ty­czące sportu. W te­go­rocznej edycji swój udział zgło­sili przed­sta­wi­ciele aż 22 państw z 6 kon­ty­nentów, m.in. Au­stralia, Stany Zjed­no­czone, Bra­zylia, 9 krajów eu­ro­pej­skich, a także np. Kenia, Indie czy Tri­nidad i Tobago.

Ten mię­dzy­na­ro­dowy pro­jekt wy­ko­rzy­stu­jący me­todę ana­lizy treści ma na celu zba­danie w jaki sposób sport przed­sta­wiany jest na ła­mach dru­ko­wanej prasy. Ba­danie ma cha­rakter ilo­ściowy. Uwaga sku­piona jest m.in. na miejscu sportu w co­dziennej prasie, ro­dzaju opi­sy­wa­nych wy­da­rzeń; fi­nan­so­wych, spo­łecz­nych czy zdro­wot­nych aspek­tach sportu; fo­to­gra­fiach to­wa­rzy­szą­cych ar­ty­kułom; a także płci na spor­towców i dzien­ni­karzy. W od­róż­nieniu do po­przed­niego ba­dania ana­li­zo­wane są nie tylko strony spor­towe, ale cała za­war­tość numerów.

W każdym kraju ana­lizie pod­dane zo­stały przy­naj­mniej trzy co­dzienne ga­zety: naj­większy dziennik ogól­no­kra­jowy, naj­większy ta­bloid oraz jedna ga­zeta re­gio­nalna, a kon­kret­niej ich wy­dru­ko­wane nu­mery z wy­zna­czo­nych przez ko­or­dy­na­torów dni między kwiet­niem a lipcem br. W przy­padku pol­skich badań było to: „Ga­zeta Wy­borcza”, „Fakt” oraz „Polska. Głos Wielkopolski”.

Ko­do­wanie pol­skich gazet zo­stało prze­pro­wa­dzone przez stu­dentów II roku so­cjo­logii pod­czas praktyk stu­denc­kich, a na­stępnie zo­stało zwe­ry­fi­ko­wane przez dr Ho­no­ratę Ja­ku­bowską oraz dwoje dok­to­rantów In­sty­tutu So­cjo­logii – mgr Annę Datko oraz mgr Łu­kasza Sko­czy­lasa. Pod ko­niec lipca br. dane zo­stały prze­słane do nie­miec­kich ko­or­dy­na­torów ca­łego pro­jektu. Ak­tu­alnie są na etapie opracowywania.

Re­zul­taty ba­dania zo­staną przed­sta­wione na 7 świa­towej kon­fe­rencji Play the Game, or­ga­ni­zo­wanej w tym roku pod ha­słem „Brin­ging change to the heart of sport”, która od­bę­dzie się w dniach 3–6 paź­dzier­nika 2011 roku w Ko­lonii. Ko­or­dy­na­torzy pro­jektu w po­szcze­gól­nych kra­jach za udział w ba­daniu otrzy­mują wy­łączny do­stęp do ca­łości da­nych na okres jed­nego roku. Póź­niej wy­niki będą ogól­no­do­stępne. Więcej in­for­macji, w tym także wy­niki ba­dania z 2005 roku, można zna­leźć na stronie: http://​play​the​game​.org/.

W pol­skiej części badań the In­ter­na­tional Sport Press Su­rvey ana­lizie pod­dano w sumie 815 ar­ty­kułów z trzech gazet: „Ga­zety Wy­bor­czej”, „Faktu” oraz „Głosu Wiel­ko­pol­skiego”. Zgodnie z przy­pusz­cze­niami, zde­cy­do­wana więk­szość ar­ty­kułów (85%) do­ty­czą­cych sportu mieści się na stro­nach spor­to­wych. Prawie 7 % wszyst­kich prze­ana­li­zo­wa­nych ar­ty­kułów było opu­bli­ko­wa­nych na stro­nach re­gio­nal­nych, a nie­całe 2% zna­lazło się na pierw­szej stronie.

Jednym z ana­li­zo­wa­nych za­gad­nień była kwe­stia płci w spo­rcie. Z badań wy­nika, iż 86% wszyst­kich ar­ty­kułów do­tyczy męż­czyzn spor­towców i mę­skiego sportu, a tylko 10% po­świę­co­nych jest spor­towi ko­biet (po­zo­stałe 4% do­tyczy obu płci lub płeć – jak w przy­padku ki­biców – nie jest okre­ślona). Co cie­kawe, te wy­niki po­kry­wają z po­przednim ba­da­niem prasy re­ali­zo­wanym w 2005 roku.

Na pod­stawie prze­pro­wa­dzonej ana­lizy można wskazać na dwa główne źródła nie­obec­ności sportu ko­biet w prasie. Pierw­szym jest po­pu­lar­ność po­szcze­gól­nych dys­cy­plin. W przy­padku pol­skich gazet, ponad po­łowa (58%) ar­ty­kułów do­ty­czyła piłki nożnej, a 8% – sportów mo­to­ro­wych, w tym przede wszystkim żużla. W przy­padku obu sportów, wszystkie ar­ty­kuły były po­świę­cone męż­czy­znom. Ina­czej sy­tu­acja wy­glą­dała w przy­padku ko­lej­nych sportów – ko­szy­kówki, te­nisa, ko­lar­stwa i siat­kówki, gdzie po­świę­cano tyle samo miejsce każdej z płci lub więcej miejsca ko­bietom. Jednak każdy z tych sportów był te­matem tylko około 5% ana­li­zo­wa­nych ar­ty­kułów, naj­czę­ściej przy okazji du­żych im­prez spor­to­wych i/​lub suk­cesów na­szych za­wod­ników i zawodniczek.

Drugą przy­czyną nie­obec­ności sportu ko­biet może być do­mi­nacja męż­czyzn w spor­towym śro­do­wisku dzien­ni­kar­skim. Męż­czyźni byli au­to­rami 95% ar­ty­kułów pod­pi­sa­nych imie­niem i na­zwi­skiem. Liczba ta mo­głaby być jeszcze większa, gdyby uwzględnić ar­ty­kuły pod­pi­sane ini­cja­łami, sta­no­wiące 13 wszyst­kich materiałów.

Prze­pro­wa­dzone ba­danie wska­zało zatem na ważny pro­blem mar­gi­na­li­zacji sportu ko­biet w me­diach, który, choć od wielu lat ana­li­zo­wany przez ba­daczy an­giel­skich czy ame­ry­kań­skich, w Polsce po­zo­staje niemal niezauważony.

Dr Ho­no­rata Ja­ku­bowska, In­stytut So­cjo­logii UAM

Powiązane materiały: